Jakie przychody zaliczają się do dochodów kapitałowych?
Wraz z wprowadzeniem podatku u źródła zysków kapitałowych złożenie załącznika KAP nie jest już zasadniczo wymagane. W niektórych przypadkach muszą jednak Państwo wypełnić załącznik KAP:
- dochody kapitałowe nie podlegają potrąceniu podatku (np. przy sprzedaży udziałów w GmbH poniżej 1 procenta)
- dochody z zagranicznych funduszy inwestycyjnych o charakterze akumulacyjnym
- dochody (odsetki, dywidendy itp.) z zagranicznych kont lub depozytów
- odsetki z umów pożyczkowych między osobami prywatnymi
- odsetki od zwrotu podatku
- sprzedaż ubezpieczeń na życie na bazie kapitałowej (w przypadku zawarcia umowy od 2005 r.)
Uwaga: W przypadku niektórych dochodów należy dodatkowo wypełnić załącznik KAP-INV (dotyczy dochodów z inwestycji, które nie podlegały potrąceniu podatku krajowego) lub KAP-BET (dotyczy dochodów z kapitału w przypadku udziałów, gdy dochody i podatek do odliczenia zostały ustalone jednostkowo i oddzielnie).
Załącznik KAP należy również wypełnić w przypadku wyboru rozliczenia, jeśli:
- ma zostać uwzględniona strata z lat ubiegłych lub rozliczenie strat z dochodów kapitałowych, lub
- nie został w pełni wykorzystany ryczałt oszczędnościowy, lub
- podatek kościelny nie został potrącony mimo obowiązku podatkowego, lub
- należy uwzględnić zagraniczne podatki, lub
- w celu sprawdzenia wysokości potrącenia podatku od zysków kapitałowych.
Jeśli chcą Państwo złożyć wniosek o tzw. korzystniejszą stawkę, należy wypełnić załącznik KAP. Dzięki temu mogą Państwo uzyskać niższe opodatkowanie według indywidualnej stawki podatkowej, jeśli jest ona niższa niż stawka podatku u źródła zysków kapitałowych wynosząca 25 procent.
Hinweis
W przypadku strat z bezwartościowych akcji przy czystym wyksięgowaniu z depozytu obowiązują szczególne przepisy.
Jakie przychody zaliczają się do dochodów kapitałowych?
Czy mogę odliczyć koszty uzyskania przychodu od zysków kapitałowych?
Zasadniczo nie. Wraz z wprowadzeniem podatku u źródła od zysków kapitałowych w 2009 roku, zobowiązanie podatkowe od zysków kapitałowych jest rozliczane ryczałtowo poprzez potrącenie podatku w wysokości 25 procent. Oznacza to również, że odliczenie faktycznych kosztów uzyskania przychodu jest wykluczone. Zamiast tego przyznawana jest kwota wolna dla oszczędności:
- 1.000 Euro dla osób samotnych
- 2.000 Euro dla małżonków rozliczających się wspólnie
Ta kwota ryczałtowa pokrywa wszystkie wydatki związane z zyskami kapitałowymi – takie jak opłaty za depozyt czy koszty doradztwa.
Brak kosztów uzyskania przychodu również przy wniosku o korzystniejsze opodatkowanie
Nawet jeśli złożą Państwo wniosek o tak zwane korzystniejsze opodatkowanie – czyli opodatkowanie zysków kapitałowych według indywidualnej stawki podatkowej, jeśli jest ona niższa niż 25 procent – nie można uwzględniać faktycznych kosztów uzyskania przychodu.
Potwierdził to Federalny Trybunał Finansowy (wyrok BFH z 28 stycznia 2015 r., VIII R 13/13).
Wyjątek: Koszty uzyskania przychodu przy obowiązkowym rozliczeniu według indywidualnej stawki podatkowej
W niektórych przypadkach nie obowiązuje podatek u źródła, lecz obowiązkowe rozliczenie według indywidualnej stawki podatkowej. Wtedy obowiązują ogólne zasady prawa podatkowego – i koszty uzyskania przychodu mogą być odliczone po udokumentowaniu.
W takich przypadkach nie przysługuje kwota wolna dla oszczędności, ale można uwzględnić faktyczne wydatki – np. odsetki od zadłużenia (§ 32d ustęp 2 EStG).
Przykłady takich obowiązkowych rozliczeń:
Aktualne orzecznictwo: Zakaz odliczania kosztów uzyskania przychodu jest zgodny z konstytucją
Federalny Trybunał Finansowy w aktualnym postanowieniu z 8 kwietnia 2025 r. (VIII B 79/24) orzekł, że zakaz odliczania kosztów uzyskania przychodu w § 20 ustęp 9 EStG jest zgodny z konstytucją – nawet w przypadku wysokich zysków kapitałowych, gdy koszty uzyskania przychodu znacznie przekraczają kwotę wolną dla oszczędności.
Czy mogę odliczyć koszty uzyskania przychodu od zysków kapitałowych?
Kiedy należy wypełnić załącznik KAP?
Od wprowadzenia podatku od zysków kapitałowych w 2009 roku załącznik KAP (dochody z kapitału) nie jest już obowiązkowy. Podatek od zysków kapitałowych jest pobierany bezpośrednio przez banki i przekazywany do urzędu skarbowego. W niektórych przypadkach musisz lub możesz jednak nadal złożyć załącznik KAP – zwłaszcza jeśli chcesz skorzystać z korzyści podatkowych lub otrzymałeś określone dochody bez potrącenia podatku.
Obowiązek złożenia istnieje, jeśli:
- Dochody kapitałowe nie podlegały krajowemu potrąceniu podatku, np.:
- Dochody z zagranicznych inwestycji kapitałowych (np. odsetki, dywidendy, fundusze)
- Odsetki od prywatnych pożyczek
- Dochody z zagranicznych funduszy reinwestujących
- Odsetki od zwrotów podatkowych
- Sprzedaż ubezpieczeń na życie (zawartych po 2005 roku)
- Zyski ze sprzedaży udziałów w spółkach GmbH poniżej 1% udziału
Również w przypadku dobrowolnego rozliczenia („Wahlveranlagung”) złożenie jest wskazane, jeśli:
- ma zostać wykorzystana strata podatkowa
- planowane jest rozliczenie strat z dochodami kapitałowymi
- nie wykorzystano w pełni kwoty ryczałtu oszczędnościowego
- podatek kościelny nie został prawidłowo pobrany
- ma zostać uwzględniony zagraniczny podatek u źródła
- chcesz złożyć wniosek o korzystniejsze opodatkowanie (indywidualna stawka podatkowa niższa niż 25%)
Dodatkowe załączniki:
- Załącznik KAP-INV: Dla określonych funduszy inwestycyjnych bez potrącenia podatku
- Załącznik KAP-BET: Dla dochodów kapitałowych z udziałów z osobnym ustaleniem
Straty z bezwartościowych akcji: traktowanie podatkowe
Tło
Jeśli akcje stają się bezwartościowe – na przykład w wyniku upadłości – powstają straty, które można uwzględnić podatkowo. Przez długi czas te straty były ograniczone w rozliczeniu. Zmieniło się to wraz z roczną ustawą podatkową 2024:
- Zniesiono dotychczasowy limit rozliczenia strat w wysokości 20 000 euro rocznie (z mocą wsteczną dla wszystkich otwartych przypadków).
- Jednocześnie obowiązuje ponownie wcześniejsza zasada: straty z akcji można rozliczać tylko z zyskami ze sprzedaży akcji – nie z odsetkami czy dywidendami (§ 20 ust. 6 zdanie 4 EStG).
Rozliczenie strat: automatycznie przez bank czy w zeznaniu podatkowym?
Rozliczenie strat przez banki:
Banki prowadzą dla każdego klienta dwa konta rozliczeniowe strat:
- Ogólny fundusz strat – dla odsetek, dywidend, funduszy itp.
- Fundusz strat z akcji – tylko dla zysków i strat ze sprzedaży akcji
W ramach danego funduszu następuje automatyczne rozliczenie. Jednak:
- Straty z bezwartościowych akcji nie były dotychczas często uwzględniane w funduszu strat – zwłaszcza jeśli przekraczały 20 000 euro.
- Dlatego w takich przypadkach zazwyczaj wymagane jest zaświadczenie o stracie.
Co musisz zrobić?
- Do 15 grudnia złożyć w banku wniosek o zaświadczenie o stracie.
- Wpisz potwierdzone straty w załączniku KAP:
- Straty z akcji osobno
- Pozostałe straty osobno
Wskazówka: Sprawdź swoje zaświadczenie podatkowe pod kątem informacji takich jak „Nie zrównoważone straty” lub „Straty zgodnie z § 20 ust. 6 zdanie 6 EStG”. Jeśli Twój bank nie dokonał automatycznego rozliczenia, musisz koniecznie uwzględnić te straty w zeznaniu podatkowym.
Co obowiązuje w przypadku starych strat?
Straty z poprzednich lat, które były traktowane zgodnie ze starymi przepisami (§ 20 ust. 6 zdanie 6 EStG a.F.), mogą zostać przeniesione do ogólnego funduszu strat ze względów uproszczenia – nawet jeśli pierwotnie mogły być rozliczane tylko z zyskami z akcji.
Co obowiązuje przy sprzedaży bezwartościowych akcji?
Sprzedaż bezwartościowych akcji jest traktowana podatkowo jak wyksięgowanie. Akcje są uznawane za „bezwartościowe”, jeśli dochód ze sprzedaży nie przekracza kosztów transakcji (pismo BMF z 3 czerwca 2021 r.).
Przykład: Wielu inwestorów sprzedało swoje akcje Varta za symboliczną kwotę przed wyksięgowaniem. Strata jest istotna podatkowo – ale można ją rozliczyć tylko z zyskami z akcji.
Wątpliwości konstytucyjne?
Federalny Trybunał Finansowy (BFH) uważa ograniczenie rozliczenia strat za budzące wątpliwości konstytucyjne. Sprawa jest obecnie przedmiotem postępowania przed Federalnym Trybunałem Konstytucyjnym (sygn. akt 2 BvL 3/21). Decyzje podatkowe w tym zakresie są wydawane tymczasowo – odwołanie nie jest konieczne (pismo BMF z 31 stycznia 2022 r.).
Ważne: Straty muszą być mimo to wpisane w zeznaniu podatkowym i potwierdzone zaświadczeniem o stracie!
Również w przypadku transakcji terminowych: zniesiono limit strat
Również dla strat z transakcji terminowych (np. opcji) obowiązywał dotychczas limit 20 000 euro. Został on również zniesiony. Ogólne zasady dotyczące zaświadczenia o stracie i wpisu w załączniku KAP obowiązują odpowiednio.
Podsumowanie: jak postępować
- Sprawdź straty – czy dotyczą bezwartościowych akcji?
- Zażądaj zaświadczenia bankowego – do 15 grudnia
- Wypełnij załącznik KAP – oddzielnie według rodzajów strat
- W razie potrzeby złóż wniosek o korzystniejsze opodatkowanie
- Sprawdź decyzję podatkową – czy jest wydana tymczasowo
Wskazówka: Lepiej porozmawiaj z urzędem skarbowym niż z bankiem. Ten ostatni jest związany instrukcjami Ministerstwa Finansów (§ 44 ust. 1 zdanie 3 EStG) i nie może od nich odstąpić – nawet jeśli przepisy są wątpliwe.
Kiedy należy wypełnić załącznik KAP?
Kiedy zyski kapitałowe z akcji są zwolnione z podatku?
W obliczu rekordowych kursów niejeden inwestor giełdowy myśli o realizacji zysków, zgodnie z klasyczną zasadą inwestycyjną „Tylko zrealizowane zyski to prawdziwe zyski”. Pojawia się pytanie: Czy państwo na tym zarabia?
Tak i nie, to zależy od momentu zakupu akcji:
- Od 1 stycznia 2009 r. zyski ze sprzedaży papierów wartościowych podlegają zryczałtowanemu podatkowi u źródła w wysokości 25 procent plus podatek solidarnościowy i ewentualnie podatek kościelny. Dotyczy to jednak tylko papierów wartościowych nabytych po 2008 roku.
- Natomiast osoby sprzedające „stare zasoby”, które nabyły przed 1 stycznia 2009 r., mogą uzyskać zyski kapitałowe bez ograniczeń wolne od podatku.
Jest jednak mała pociecha dla inwestorów, którzy weszli na rynek po 2008 roku: mogą oni rozliczyć podlegające opodatkowaniu zyski kapitałowe ze stratami poniesionymi w przeszłości na akcjach nabytych po 2008 roku. Dopóki ryczałtowa stawka oszczędnościowa w wysokości 801 Euro/osoba samotna (1.602 Euro/małżeństwo) rocznie nie zostanie wykorzystana, inwestorzy mogą również uzyskać zyski kapitałowe z akcji nabytych po 2008 roku bez podatku.
Ważne jest również, aby wiedzieć: Do obliczania zysku ze sprzedaży obowiązuje zasada „First in, first out”. Oznacza to, że jeśli inwestor kilkakrotnie nabył akcje jednej firmy i sprzedaje ich część, to dla urzędu skarbowego najpierw kupione akcje są również najpierw sprzedawane.
Kiedy zyski kapitałowe z akcji są zwolnione z podatku?
Czy koszty samooskarżenia można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu?
W latach 2010-2014 złożono ponad 100.000 zeznań podatkowych bez sankcji karnych dotyczących nieopodatkowanych dochodów kapitałowych ze Szwajcarii. W związku z zeznaniem podatkowym osoby zainteresowane napotykają dwa problemy: po pierwsze, warunki skuteczności zwolnienia z sankcji karnych są niezwykle skomplikowane (patrz Uli Hoeneß), po drugie, koszty związane z zeznaniem, tj. koszty uzyskania dokumentów i doradcy podatkowego, są niezwykle wysokie.
Pytanie brzmi, czy wysokie koszty można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu z tytułu dochodów kapitałowych.
- Zasadniczo od wprowadzenia podatku u źródła w 2009 roku obowiązuje zasada: wydatki związane z dochodami kapitałowymi nie mogą być już odliczane jako koszty uzyskania przychodu z tytułu dochodów kapitałowych na podstawie dowodów. Wszystkie wydatki są objęte kwotą wolną od podatku dla oszczędności. Zdaniem administracji finansowej zakaz odliczania ma również obowiązywać, jeśli wydatki są związane z dochodami kapitałowymi z lat przed 2009 rokiem (pismo BMF z 9.10.2012, BStBl. 2012 I s. 953, pkt 322).
Federalny Trybunał Finansowy potwierdził, że koszty doradztwa podatkowego w związku z zeznaniem podatkowym dotyczącym dochodów kapitałowych z lat 2002-2008 nie mogą być odliczone jako koszty uzyskania przychodu w 2010 roku. Chociaż koszty doradcy podatkowego są kosztami uzyskania przychodu z tytułu dochodów kapitałowych, od 2009 roku nie mogą być już odliczane jako koszty uzyskania przychodu. Obecnie uwzględniana jest jedynie ryczałtowa kwota oszczędnościowa w wysokości 801 Euro (wyrok BFH z 2.12.2014, VIII R 34/13).
Czy koszty samooskarżenia można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu?
W jaki sposób straty kapitałowe mogą zostać uwzględnione w zeznaniu podatkowym?
Straty kapitałowe powstają nie tylko z powodu spadku kursów, ale także w wyniku całkowitej utraty inwestycji kapitałowej – np. w przypadku upadłości dłużnika. Jeśli pożyczka zostanie utracona, stratę tę można uwzględnić podatkowo jako ujemne dochody z kapitału. W końcu również zwroty i zyski z inwestycji kapitałowych są opodatkowane zgodnie z § 20 ust. 2 nr 7 EStG.
Orzecznictwo dotyczące niespłaconych należności
Przez długi czas administracja skarbowa nie uznawała takich strat. Sądy finansowe i Federalny Trybunał Finansowy (BFH) skorygowały to jednak: od wprowadzenia podatku u źródła w 2009 r. wszystkie zmiany wartości – zyski i straty – na poziomie majątkowym muszą być uwzględniane podatkowo. Nie ma już podziału na dochody i majątek (orzeczenia BFH z 12.05.2015, IX R 57/13 i z 24.10.2017, VIII R 13/15).
Wskazówka: Wykazać stratę w zeznaniu podatkowym
W przypadku całkowitej utraty (np. upadłość emitenta) koszty nabycia mogą zostać zgłoszone jako straty z kapitału. Jeśli urząd skarbowy to odrzuci, należy złożyć odwołanie i powołać się na wyżej wymienione orzeczenia BFH.
Rozliczanie strat: Zniesienie ograniczenia
Od 01.01.2020 r. obowiązywał roczny limit rozliczenia takich strat w wysokości 20.000 Euro. Niewykorzystane straty można było przenieść na kolejne lata (§ 20 ust. 6 zdanie 6 EStG).
Dzięki ustawie o rocznym podatku 2024 to ograniczenie zostało zniesione – i to z mocą wsteczną dla wszystkich otwartych spraw. § 20 ust. 6 zdanie 6 EStG został uchylony bez zastąpienia. Straty można teraz ponownie rozliczać bez ograniczeń z innymi dochodami kapitałowymi.
W jaki sposób straty kapitałowe mogą zostać uwzględnione w zeznaniu podatkowym?
Podatek kościelny od dochodów kapitałowych: przepisy od 2015 r.
Od zysków kapitałowych banki pobierają podatek u źródła w wysokości 25% oraz dodatek solidarnościowy w wysokości 5,5% od podatku u źródła. Dodatkowo osoby należące do kościoła muszą również płacić podatek kościelny. Do 2014 roku mieli oni wybór, czy podatek kościelny, podobnie jak podatek u źródła, ma być również pobierany u źródła, czy ma być ustalany w ramach rozliczenia podatkowego. Tyle teoria. W praktyce wielu inwestorów nie korzysta z prawa wyboru - w wyniku czego od zysków kapitałowych nie jest płacony podatek kościelny.
Od 2015 roku banki automatycznie pobierają podatek kościelny od zysków kapitałowych i przekazują go wraz z podatkiem u źródła i dodatkiem solidarnościowym do urzędu skarbowego. W tym celu raz w roku, między 1 września a 31 października, zwracają się do Federalnego Centralnego Urzędu Podatkowego o informację, czy klient był zobowiązany do zapłaty podatku kościelnego w dniu 31 sierpnia danego roku. W niektórych przypadkach możliwe są również zapytania poza tym okresem, np. przy wypłacie ubezpieczenia na życie. Nowe przepisy dotyczą zysków kapitałowych, które otrzymasz od 1.1.2015.
Jeśli nie chcesz, aby bank dowiedział się o Twojej przynależności do kościoła ewangelickiego lub katolickiego, możesz sprzeciwić się zapytaniu o dane w Federalnym Centralnym Urzędzie Podatkowym (tzw. klauzula blokująca). W takim przypadku nie bierzesz udziału w zautomatyzowanej procedurze, a bank nie pobiera podatku kościelnego od zysków kapitałowych. Sprzeciw musisz złożyć do 30 czerwca danego roku, aby klauzula blokująca mogła zostać uwzględniona w zapytaniu standardowym 31.8. danego roku.
Jednak w takim przypadku musisz złożyć "Załącznik KAP" do rozliczenia podatku kościelnego w ramach zeznania podatkowego. Powinieneś wiedzieć, że Federalny Centralny Urząd Podatkowy przekazuje klauzulę blokującą do Twojego urzędu skarbowego, co umożliwia łatwe sprawdzenie, czy "Załącznik KAP" został dołączony do zeznania podatkowego lub czy w ogóle złożyłeś zeznanie podatkowe.
Podatek kościelny od dochodów kapitałowych: przepisy od 2015 r.
Co jest uwzględniane w sekcji Dochody z inwestycji kapitałowych?
Na kolejnych stronach mogą Państwo podać, czy w roku podatkowym mieli Państwo dochody z kapitału. Należą do nich na przykład odsetki lub dywidendy z funduszy inwestycyjnych lub akcji. Z banku otrzymają Państwo zaświadczenie podatkowe (roczne zaświadczenie podatkowe), z którego można pobrać wszystkie ważne dane do wprowadzenia na kolejnych stronach.
Podanie informacji o dochodach z kapitału w załączniku KAP jest nadal wymagane, jeśli np.
- dochody kapitałowe nie były objęte potrąceniem podatku,
- chcą Państwo sprawdzić potrącenie podatku pod względem zasadności lub wysokości,
- są Państwo zobowiązani do płacenia podatku kościelnego i uzyskali dochody kapitałowe, od których pobrano podatek od dochodów kapitałowych, ale nie podatek kościelny.
W takim przypadku proszę wprowadzić wszystkie otrzymane dochody kapitałowe. SteuerGo automatycznie złoży wniosek o korzystniejsze opodatkowanie wszystkich dochodów kapitałowych.
Co jest uwzględniane w sekcji Dochody z inwestycji kapitałowych?
