Czy koszty wypadku są objęte ryczałtem na pokonywanie odległości?
Koszty wypadku dodatkowo odliczane od ryczałtu za dojazdy?
Zasadniczo ryczałt za dojazdy pokrywa wszystkie „zwykłe” koszty podróży między domem a pierwszym miejscem pracy (§ 9 ust. 2 zdanie 1 EStG). Obejmują one m.in.:
- Benzyna, opony, przeglądy
- Ubezpieczenie i podatek od pojazdu
- Amortyzacja i naprawy wynikające z normalnego zużycia
- Opłaty parkingowe w czasie pracy
- Czynsz za garaż, koszty finansowania, opłata leasingowa
- Składki na związki kierowców, ubezpieczenie wypadkowe pasażerów
- Silnik wymienny
A co z niezwykłymi kosztami – np. w przypadku wypadku?
Koszty wypadku: wyjątek pomimo ryczałtu za dojazdy?
Ciągle pojawiają się spory, czy koszty wypadku można dodatkowo odliczyć jako koszty uzyskania przychodu oprócz ryczałtu za dojazdy. Odpowiedź administracji finansowej jest jednoznaczna:
„Koszty wypadku poniesione podczas podróży między domem a pierwszym miejscem pracy lub podczas uwzględnianej podróży rodzinnej są nadal uwzględniane jako niezwykłe wydatki w ramach ogólnych kosztów uzyskania przychodu zgodnie z § 9 ust. 1 zdanie 1 EStG oprócz ryczałtu za dojazdy.“
(Pismo BMF z dnia 31.10.2013, BStBl. 2013 I s. 1376, nr 4)
Również uzasadnienie ustawy dotyczące nowelizacji § 9 ust. 2 EStG od 2007 roku potwierdza to stanowisko (BT-Drucksache 16/12099 z 3.3.2009, strona 6 i 8).
Wytyczne dotyczące podatku dochodowego jasno regulują wyjątki
Zgodnie z Wskazówkami dotyczącymi podatku dochodowego (Wskazówka 9.10 LStH 2018) oprócz ryczałtu można dodatkowo uwzględnić tylko określone koszty wypadku:
- Wypadek w drodze bezpośredniej do pracy
- Wypadek podczas objazdu na tankowanie
- Wypadek na objazdowej trasie w celu odbioru członków carpoolingu
Rząd: Brak ustawowego zróżnicowania – ale regulacja łagodząca
„Ryczałt za dojazdy pokrywa wszystkie wydatki pracownika na dojazdy między domem a pierwszym miejscem pracy. Zgodnie z brzmieniem § 9 ust. 1 zdanie 3 nr 4 zdanie 2 EStG nie przewidziano rozróżnienia między zwykłymi a niezwykłymi wydatkami. Ze względów łagodzących administracja wyjątkowo nie zgłasza zastrzeżeń, jeśli wydatki na usunięcie szkody w wyniku wypadku drogowego są zgłaszane jako koszty uzyskania przychodu oprócz ryczałtu za dojazdy.“
(BT-Drucksache 18/8523 z 20.5.2016, strona 35)
Orzeczenie BFH 2019: Złe wieści – ale uchylone z mocą
Federalny Trybunał Finansowy (BFH) orzekł w wyroku z dnia 19.12.2019 (VI R 8/18), że ryczałt za dojazdy zasadniczo obejmuje również koszty wypadku, jeśli powstały one w drodze do pracy.
Jednak: Federalne Ministerstwo Finansów sprzeciwia się temu stanowisku i wyjaśnia w piśmie BMF z dnia 18.11.2021:
Koszty wypadku poniesione podczas podróży między domem a pierwszym miejscem pracy lub podczas podróży rodzinnej przy podwójnym gospodarstwie domowym są nadal odliczane jako niezwykłe koszty uzyskania przychodu zgodnie z § 9 ust. 1 zdanie 1 EStG oprócz ryczałtu za dojazdy.
Jakie koszty wypadku można dodatkowo odliczyć?
- Koszty naprawy pojazdu
- Leczenie lub łagodzenie obrażeń ciała
- Wymiana uszkodzonej odzieży, okularów itp.
- Wynajem pojazdu zastępczego
- Koszty procesowe
- Szkody na mieniu osób trzecich
Przyczyna wypadku (wina własna, osoby trzecie, zjawiska naturalne) jest nieistotna.
Szczególne warunki dla osób niepełnosprawnych
Dla osób z stopniem niepełnosprawności (GdB):
- od 70 lub
- 50–70 z oznaczeniem „G” lub „aG”
obowiązuje: Mogą oni alternatywnie zastosować ryczałt za podróże służbowe w wysokości 30 centów za kilometr lub rzeczywisty koszt kilometra. Koszty wypadku są również dodatkowo odliczane (pismo BMF z dnia 31.08.2009, BStBl. 2009 I s. 891).
Szczególne przypadki: Koszty wypadku przy objazdach
- Wypadek podczas objazdu na tankowanie (wyrok BFH z dnia 11.10.1984, BStBl 1985 II s. 10)
- Wypadek przy odbiorze pasażerów (wyrok BFH z dnia 11.07.1980, BStBl 1980 II s. 655)
- Wypadek podczas jazdy na dworzec w celu zakupu biletu (wyrok BFH z dnia 04.07.1986, VI R 18/83)
Wskazówka: Uwaga na proces sądowy
Nie ma ustawowego prawa do uznania kosztów wypadku. W sądzie sędziowie są związani ustawą i orzecznictwem BFH – nie wytycznymi administracyjnymi.
Może jednak mieć zastosowanie tzw. samoobowiązanie administracji, ale jest to różnie oceniane (np. Wyrok Sądu Finansowego Dolnej Saksonii z dnia 28.01.2020, 12 K 213/19; BFH z dnia 03.07.2019, VI R 49/16).
Zalecenie: Wcześnie nawiązać rozmowę z urzędem skarbowym lub włączyć kierownika działu, zamiast od razu składać pozew.
