Ulepszona granica minimalna od 2017 r. dla podatników

Jeśli zapomniano o wydatkach w zeznaniu podatkowym, można je zgłosić po otrzymaniu decyzji podatkowej w drodze odwołania. Jednak jeśli podatek zmniejszy się na Państwa korzyść o mniej niż 10 Euro (kwota minimalna), urząd skarbowy odmówi zmiany. Uzasadnienie? Rozporządzenie w sprawie kwot minimalnych!

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie kwot minimalnych "ustalenia podatku dochodowego są zmieniane lub korygowane tylko wtedy, gdy odchylenie od dotychczasowego ustalenia wynosi co najmniej 10 Euro" (KBV z 1.1.2002). Oznacza to, że zmiany są wykluczone nie tylko na korzyść, ale także na niekorzyść obywatela.

Federalny Trybunał Finansowy potwierdził w 2011 roku, że w przypadku zmiany podatku o mniej niż 10 Euro decyzja podatkowa nie jest zmieniana - ani na niekorzyść, ani na korzyść podatnika (wyrok BFH z 16.2.2011, X R 21/10).

Obecnie w ramach "ustawy o modernizacji procedury opodatkowania" z 18.7.2016 rozporządzenie w sprawie kwot minimalnych zostało zmienione na korzyść podatników od 1.1.2017: Decyzja podatkowa na niekorzyść obywatela zostanie zmieniona tylko wtedy, gdy nowa kwota podatku będzie o co najmniej 25 Euro wyższa. Jednak na korzyść obywatela decyzja podatkowa zostanie zmieniona, jak dotychczas, już wtedy, gdy nowa kwota podatku będzie o 10 Euro niższa. Ponadto premie mieszkaniowe będą zwracane tylko wtedy, gdy kwota zwrotu wyniesie co najmniej 25 Euro - zamiast dotychczasowych 10 Euro.

Ulepszona granica minimalna od 2017 r. dla podatników

Jak bronić się przed dodatkowymi opłatami za opóźnienie?

Państwa zeznanie podatkowe musi zostać złożone w terminie w urzędzie skarbowym.

Dla podatników niekorzystających z doradztwa podatkowego termin ten to zazwyczaj 31 lipca następnego roku. Z doradztwem podatkowym termin ulega wydłużeniu.

→ W przypadku złożenia zeznania po terminie może zostać naliczona opłata za opóźnienie.

Kiedy można się temu sprzeciwić?

Istnieją dwa rodzaje opłat za opóźnienie:

1. Opłata według uznania urzędu skarbowego

W wielu przypadkach urząd skarbowy sam decyduje, czy naliczyć opłatę.

Opłata może zostać uniknięta lub zmniejszona, jeśli:

• opóźnienie można wiarygodnie wyjaśnić (np. choroba)
• zeznanie zostało złożone z niewielkim opóźnieniem
• nie ma podatków do zapłaty lub są one niewielkie

→ Urząd skarbowy musi uwzględnić wszystkie okoliczności.

Ważne: Jeśli uznanie nie zostało prawidłowo zastosowane, mogą Państwo wnieść sprzeciw.

2. Ustawowo określona opłata

Po upływie określonych terminów opłata za opóźnienie jest naliczana automatycznie.

Wynosi ona:

• 0,25 % ustalonego podatku za każdy miesiąc opóźnienia
• co najmniej 25 Euro miesięcznie

→ W takich przypadkach umorzenie jest możliwe tylko w ograniczonym zakresie.

W przypadku zwrotu podatku lub podatku 0 Euro urząd skarbowy może zrezygnować z opłaty (§ 152 AO).

Szczególny przypadek: Skomplikowana lub niejasna sytuacja prawna

W indywidualnych przypadkach opłata za opóźnienie może być niedopuszczalna, jeśli sytuacja podatkowa była szczególnie niejasna lub prawnie skomplikowana (Finanzgerichts Sachsen-Anhalt, Urteil vom 22.02.2024, 2 K 628/22). 

Może to dotyczyć sytuacji, gdy:

• sytuacja prawna była złożona lub niejednoznaczna
• nawet specjaliści mieli różne opinie
• wyjaśnienie nastąpiło dopiero przez sądy

→ W takich przypadkach naliczenie opłaty za opóźnienie może być niesprawiedliwe.

→ Sądy orzekły, że urząd skarbowy musi uwzględnić takie okoliczności.

Przykład

• W przypadku dopłaty może zostać naliczona opłata.
• W przypadku zwrotu opłata może zostać zniesiona – ale nie musi.
• W przypadku niejasnej sytuacji prawnej opłata może być niedopuszczalna.

Co mogą Państwo konkretnie zrobić?

• Złożyć wniosek o przedłużenie terminu, jeśli nie mogą Państwo złożyć zeznania w terminie.
• Złożyć uzasadnienie, jeśli opóźnienie jest usprawiedliwione.
• Wskazać na skomplikowaną lub niejasną sytuację prawną.
• Wnieść sprzeciw, jeśli uważają Państwo, że opłata jest nieuzasadniona.

→ Dobre uzasadnienie znacznie zwiększa szanse na sukces.

Podsumowanie

• Opłaty za opóźnienie powstają w przypadku opóźnionego złożenia zeznania.
• Częściowo urząd skarbowy decyduje według uznania.
• W niektórych przypadkach opłata jest ustawowo określona.
• W przypadku niejasnej sytuacji prawnej opłata może być niedopuszczalna.
• Przeciwko opłacie mogą Państwo wnieść sprzeciw.

Jak bronić się przed dodatkowymi opłatami za opóźnienie?

Czy odsetki od dopłat w wysokości 6% rocznie są zgodne z konstytucją?

Osoby, które otrzymają decyzję podatkową później niż 15 miesięcy po roku podatkowym, muszą w przypadku dopłaty podatku zapłacić dodatkowo odsetki podatkowe. Te odsetki od dopłat wynoszą 0,5 procent za każdy pełny miesiąc. Osoby, które otrzymają zwrot podatku, otrzymają odpowiednie odsetki od zwrotu (§ 233a AO).

Wysokość stopy procentowej jest określona w ustawie (§ 238 AO). Stopa procentowa wynosząca 6 procent rocznie jest obecnie wyjątkowo wysoka, ponieważ stopy rynkowe od kilku lat są bliskie zera, a nawet ujemne. W porównaniu z tym stopa procentowa fiskusa wynosząca 6 procent stanowi dziś rażącą dysproporcję między świadczeniem a wynagrodzeniem i tym samym spełnia przesłanki lichwy (§ 138 BGB). Lichwa odsetkowa ma miejsce, gdy żądana stopa procentowa jest dwukrotnie wyższa niż porównywalna stopa rynkowa. Prawo podatkowe od dawna straciło jakikolwiek związek z aktualnymi stopami rynkowymi.

Co się do tej pory wydarzyło?

• Federalny Trybunał Finansowy orzekł w lipcu 2014 r., że ustawowa stopa procentowa wynosząca 6 procent rocznie do marca 2011 r. (jeszcze) nie była niezgodna z konstytucją (wyrok BFH z 1.7.2014, IX R 31/13). BFH uznał również stopę procentową za zgodną z konstytucją również w 2013 r. (wyrok BFH z 9.11.2017, III R 10/16).
• Wreszcie w kwietniu 2018 r. Federalny Trybunał Finansowy po wielu „nierealnych” wyrokach nie mógł się już dłużej wykręcać i unikać decyzji zgodnej z rzeczywistością: Wreszcie najwyżsi sędziowie finansowi wyrazili „poważne” wątpliwości co do zgodności z konstytucją stopy procentowej wynoszącej 6 procent, jednak dopiero dla okresów odsetkowych od 2015 r.! (decyzja BFH z 25.4.2018, IX B 21/18).
• Inny senat BFH również przyznał poważne wątpliwości co do zgodności z konstytucją stopy procentowej wynoszącej 6 procent i podzielił tę opinię. Co więcej: domniemana niezgodność z konstytucją ma obowiązywać już dla okresów odsetkowych od listopada 2012 r. (decyzja BFH z 3.9.2018, VIII B 15/18).
• Administracja finansowa od połowy czerwca 2018 r. w przypadku dopłat podatkowych na ustalone odsetki od dopłat udziela zawieszenia wykonania. Oznacza to, że jako podatnik nie musieli Państwo tymczasowo płacić odsetek od dopłat. Dotyczyło to jednak tylko wtedy, gdy złożyli Państwo odpowiedni wniosek, najlepiej w formie odwołania – do urzędu skarbowego.
• Urzędy skarbowe wydają od maja 2019 r. wszystkie decyzje podatkowe z odsetkami od dopłat lub odsetkami od zwrotu w wysokości 0,5 procent rocznie w odniesieniu do zgodności z konstytucją stopy procentowej z klauzulą tymczasowości zgodnie z § 165 ust. 1 zdanie 2 nr 3 AO (pismo BMF z 2.5.2019, BStBl 2019 I s. 448).

Kogo dotyczy zmiana odsetek podatkowych?

Od maja 2019 r. wszystkie decyzje podatkowe dotyczące odsetek podatkowych zawierają klauzulę tymczasowości. Dlatego urzędy skarbowe muszą z urzędu zmienić te decyzje podatkowe po nowelizacji ustawy (pismo BMF z 2.5.2019, BStBl 2019 I s. 448). Osoby, które musiały dopłacić podatki za okresy od 2019 r. i w związku z tym zapłacić odsetki od dopłat, otrzymają zwrot pieniędzy. Odwrotnie, prawdopodobnie będzie to również dotyczyć: Osoby, które otrzymały zwrot podatku za okresy od 2019 r. i tym samym odsetki od zwrotu, będą musiały prawdopodobnie zwrócić część.

Pozostaje zobaczyć, czy fiskus rzeczywiście odważy się pobrać niezgodne z konstytucją odsetki. Właściwie ordynacja podatkowa chroni zaufanie podatnika do decyzji podatkowej wydanej na jego korzyść. Jednak administracja finansowa już dała do zrozumienia, że w szczególnym przypadku odsetek od zwrotu uważa za dopuszczalne naruszenie tej zasady. I rzeczywiście: zgodnie z § 31 ust. 2 ustawy o Federalnym Trybunale Konstytucyjnym decyzja Federalnego Trybunału Konstytucyjnego ma w określonych przypadkach moc prawną.

W związku z tym stanowisko administracji finansowej nie jest całkowicie bezpodstawne. Uwaga: Krytyczna sytuacja dotyczy również osób, które złożyły wniosek o zawieszenie wykonania w odniesieniu do odsetek podatkowych za okresy przed 2018 r.: Muszą się liczyć z tym, że fiskus zażąda teraz „zawieszonych” odsetek od dopłat. Również tutaj można się zastanawiać, czy fiskus rzeczywiście zażąda niezgodnych z konstytucją odsetek.

Jaka będzie przyszła wysokość stopy procentowej?

Federalny Trybunał Konstytucyjny się na ten temat nie wypowiada, musi to określić ustawodawca. Ze względu na nadchodzące wybory do Bundestagu i spodziewane długie formowanie rządu w tym roku prawdopodobnie nie zostanie podjęta żadna decyzja w sprawie "odsetek podatkowych". FDP kilkakrotnie bezskutecznie wnioskowała, aby stopa procentowa wynosiła 1/12 stopy bazowej zgodnie z 247 BGB za każdy miesiąc, co najmniej 0,1 procent (BT-Dr. 19/19158 z 14.5.2019; BT-Dr. 19/19601 s. 29).  

Czy odsetki od dopłat w wysokości 6% rocznie są zgodne z konstytucją?