Kiedy emeryci muszą złożyć zeznanie podatkowe?

Emeryt jest zobowiązany do złożenia zeznania podatkowego 2021, jeśli jego łączna kwota dochodów przekracza roczną kwotę wolną od podatku. W 2021 roku kwota wolna od podatku wynosi 9.744 Euro dla osób samotnych i 19.488 Euro dla małżeństw.

Do dochodów podlegających opodatkowaniu, które emeryci muszą zadeklarować, należą prywatne i ustawowe emerytury (formularz R), a także dochody z wynajmu i kapitału (formularz V i formularz KAP) oraz wiele innych.

Nie każda euro z emerytury ustawowej należy do dochodów podlegających opodatkowaniu emeryta. Oznacza to, że osoba otrzymująca emeryturę ustawową w wysokości 1.500 Euro miesięcznie nie musi opodatkować całej rocznej kwoty 18.000 Euro. Wysokość emerytury podlegającej opodatkowaniu zależy od roku przejścia na emeryturę. Udział w opodatkowaniu wynosi 50% kwoty emerytury dla wszystkich emerytów z 2004 roku oraz dla tych, którzy przeszli na emeryturę w 2005 roku, niezależnie od wieku. Osoby, które przeszły na emeryturę w 2006 roku, musiały opodatkować 52% kwoty emerytury. W przypadku przejścia na emeryturę w 2020 roku udział w opodatkowaniu wynosi 80%, a w 2021 roku 81%.

Udział w opodatkowaniu dotyczy tylko roku rozpoczęcia emerytury i drugiego roku pobierania emerytury. Pozostała kwota w drugim roku to osobista kwota wolna od podatku od emerytury, która pozostaje niezmiennie wolna od podatku przez całe życie. Od trzeciego roku emerytura jest w pełni opodatkowana po odliczeniu osobistej kwoty wolnej od podatku od emerytury i ryczałtu na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro. Stała kwota wolna od podatku od emerytury oznacza, że podwyżki emerytury od trzeciego roku pobierania emerytury są w pełni opodatkowane.

Przykład: Dla Manfreda Mustermanna, który przeszedł na emeryturę w 2005 roku, emerytura podlegająca opodatkowaniu wynosi 50 procent. Otrzymuje on, podobnie jak wszyscy emeryci, którzy przeszli na emeryturę do 2005 roku, kwotę wolną od podatku w wysokości 50 procent. Kwota ta nie podlega opodatkowaniu i pozostaje niezmieniona przez całe życie.

Dla Pana Mustermanna obowiązuje: Jeśli w 2005 roku otrzymał emeryturę w wysokości 20.000 Euro, jego kwota wolna od podatku wynosi 10.000 Euro. Ta roczna kwota wolna pozostaje niezmienna do końca jego życia. Żonaty emeryt Mustermann i jego żona nie mają innych dochodów. Dlatego nie muszą składać zeznania podatkowego. Ponieważ razem pozostają ze swoimi dochodami poniżej kwoty wolnej od podatku wynoszącej 19.488 Euro (2021). Gdyby Max Mustermann był singlem, sytuacja wyglądałaby inaczej. Z roczną emeryturą podlegającą opodatkowaniu w wysokości 10.000 Euro przekroczyłby kwotę wolną od podatku wynoszącą 9.744 Euro (2021) i musiałby złożyć zeznanie podatkowe. Jeśli oboje małżonkowie przekraczają kwotę wolną od podatku, muszą złożyć oddzielne formularze.

(2021): Kiedy emeryci muszą złożyć zeznanie podatkowe?

Emerytura w wieku 67 lat: w 2017 roku wzrasta 6. stopień dla rocznika 1952

W 2021 roku osoby urodzone w 1956 roku kończą 65 lat i osiągają tym samym ustawowy wiek emerytalny wynoszący dotychczas 65 lat. Czas więc przejść na emeryturę. Jednak w 2012 roku dla nowych emerytów wprowadzono "emeryturę w wieku 67 lat" - i w związku z tym należy przestrzegać specjalnych granic.

Emerytura w wieku ustawowym: Wiek emerytalny jest stopniowo podnoszony od 2012 roku z 65 do 67 lat, początkowo o jeden miesiąc na rocznik, a od 2024 roku o dwa miesiące na rocznik. Oznacza to, że rocznik 1946 jest ostatnim, który w 2011 roku mógł przejść na emeryturę bez potrąceń najpóźniej w wieku 65 lat. Osoby, które w 2012 roku osiągnęły ustawowy wiek emerytalny wynoszący 65 lat, mogły otrzymać emeryturę bez potrąceń dopiero miesiąc później. Był to rocznik 1947. Osoba urodzona np. 15.2.1947 otrzymała emeryturę nie od 1.3.2012, lecz dopiero od 1.4.2012.

1.1.2021 wchodzi w życie 10. etap: Osoby, które w 2021 roku kończą 65 lat, muszą pracować lub czekać już 10 miesięcy dłużej, aby otrzymać ustawową emeryturę bez potrąceń. Jest to rocznik 1956.

Uwaga: Osoba urodzona np. 15.2.1955 otrzyma emeryturę bez potrąceń nie od 1.3.2020, lecz dopiero od 1.12.2020.

Emerytura dla osób szczególnie długo ubezpieczonych: Osoby, które od 1.7.2014 mogą wykazać co najmniej 45 lat składkowych, mogą lub mogły otrzymać emeryturę już w wieku 63 lat bez potrąceń. W przypadku osób urodzonych między 1953 a 1964 rokiem wiek emerytalny jest stopniowo podnoszony z 63 do 65 lat. Podwyżka następuje od 2016 roku w krokach co 2 miesiące na rocznik. W 2021 roku rocznik 1958 osiąga wiek 63 lat. Osoby, które mają wtedy pełne 45 lat ubezpieczenia, mogą otrzymać emeryturę w wieku 63 lat plus 12 miesięcy, czyli w wieku 64 lat. Ubezpieczeni urodzeni od 1.1.1964 mogą otrzymać emeryturę bez potrąceń z 45 latami składkowymi dopiero w wieku 65 lat - nie korzystają już z tymczasowego przepisu specjalnego.

Emerytura dla długo ubezpieczonych: Osoby, które mogą wykazać 35 lat składkowych, mogą skorzystać z "emerytury dla długo ubezpieczonych" już w wieku 63 lat, ale muszą wówczas zaakceptować dożywotnie potrącenia. Liczba miesięcy potrąceń rośnie wraz z wiekiem emerytalnym - jednak dopiero dla roczników od 1949 roku.

W 2021 roku rocznik 1958 może otrzymać emeryturę w wieku 63 lat z dożywotnim potrąceniem w wysokości 10,8 %.

Emerytura dla osób niepełnosprawnych: Emeryturę dla osób niepełnosprawnych mogą otrzymać kobiety i mężczyźni, którzy na początku emerytury są niepełnosprawni i spełniają minimalny okres ubezpieczenia (okres oczekiwania) wynoszący 35 lat. Rocznik 1958 może otrzymać emeryturę bez potrąceń w wieku 64 lat. Najwcześniej emeryturę można otrzymać w wieku 61 lat, ale z potrąceniem 10,8 %.

Emerytura z tytułu niezdolności do pracy: W przypadku pełnej niezdolności do pracy emeryturę z tytułu niezdolności do pracy można otrzymać przed osiągnięciem wieku emerytalnego bez potrąceń. W 2021 roku emerytura z tytułu niezdolności do pracy bez potrąceń jest wypłacana dopiero w wieku 64 lat i sześciu miesięcy. W przypadku wcześniejszego pobierania emerytury należy zaakceptować potrącenia w wysokości 0,3 % miesięcznie - maksymalnie jednak 10,8 %.

Osoby z niepełnosprawnością będą od 2031 roku traktowane tak, jakby - zgodnie z oceną ich okresu zaliczania - pracowały do wieku emerytalnego. Okres zaliczania kończy się z ukończeniem 67. roku życia. To samo dotyczy emerytur z tytułu śmierci. Wydłużenie zostanie również przeniesione na zabezpieczenie emerytalne rolników.

Okres zaliczania kończy się najpóźniej z osiągnięciem wieku emerytalnego. Jeśli zmarły ubezpieczony miał w momencie śmierci prawo do emerytury z tytułu niezdolności do pracy, przy późniejszej rencie dla osób pozostałych przy życiu okres zaliczania jest uwzględniany tylko w takim zakresie, w jakim został uwzględniony w poprzedniej emeryturze z tytułu niezdolności do pracy.

Uwaga: Poprawa świadczeń dotyczy tylko nowych emerytur z tytułu niezdolności do pracy, które zostały przyznane od 1.1.2019. Nie dotyczą one osób, które 1.1.2019 już pobierały emeryturę z tytułu niezdolności do pracy. Istniejące emerytury nie są ponownie obliczane.

Renta wdowia lub wdowca: Wiek emerytalny dla dużej renty wdowiej lub wdowca jest stopniowo podnoszony od 2012 roku do 2029 roku z 45 do 47 lat. Etapy podwyżki wynoszą początkowo w latach 2012-2023 jeden miesiąc na rok, a w latach 2024-2029 dwa miesiące na rok.

W przypadku śmierci ubezpieczonego w 2021 roku wiek emerytalny dla dużej renty wdowiej lub wdowca wynosi 45 lat i 10 miesięcy. Duża renta wdowia lub wdowca wynosi 60 % emerytury obliczonej na dzień śmierci zmarłego małżonka. Współczynnik renty wynosi więc 0,6. Wdowy lub wdowcy poniżej 45 lat (plus x miesięcy) mają po śmierci ubezpieczonego małżonka prawo do małej renty wdowiej lub wdowca. Wynosi ona 25 % emerytury obliczonej na dzień śmierci zmarłego małżonka, współczynnik renty wynosi więc 0,25. Po ukończeniu 45. roku życia plus 10 miesięcy mała renta wdowia lub wdowca zostaje przekształcona w dużą rentę wdowią lub wdowca.

Opodatkowanie emerytur: W przypadku rozpoczęcia emerytury w 2021 roku podlegająca opodatkowaniu część emerytury wynosi 81 %. Podlegająca opodatkowaniu część emerytury jest opodatkowana w roku rozpoczęcia emerytury i w drugim roku pobierania emerytury. Pozostała kwota w drugim roku to osobista kwota wolna od podatku, która pozostaje niezmiennie wolna od podatku przez całe życie. Od trzeciego roku emerytura jest w pełni opodatkowana po odliczeniu osobistej kwoty wolnej od podatku i ryczałtu na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 EUR.

(2021): Emerytura w wieku 67 lat: w 2017 roku wzrasta 6. stopień dla rocznika 1952

Jakie renty należy wykazać w zeznaniu podatkowym?

Renty podlegają zasadniczo opodatkowaniu dochodowemu. Istnieją różne zasady opodatkowania:

• Renty, które są opodatkowane według nowego udziału podlegającego opodatkowaniu, dokładniej: w pełnej wysokości po odliczeniu osobistej kwoty wolnej od podatku. Dotyczy to wszystkich rent z ustawowego ubezpieczenia emerytalnego, renty "Rürup" oraz rent z zawodowych funduszy emerytalnych.
• Renty, które są opodatkowane według korzystnego udziału w zyskach. Dotyczy to np. rent z prywatnych ubezpieczeń emerytalnych.
• Renty, które są opodatkowane według szczególnego udziału w zyskach zgodnie z § 55 EStDV. Dotyczy to rent dożywotnich o ograniczonym okresie, np. rent z tytułu niezdolności do pracy z prywatnych ubezpieczeń.
• Renty, które są w pełni opodatkowane jako "inne dochody". Dotyczy to przede wszystkim państwowo wspieranej renty Riester oraz niekorzystnego podatkowo wykorzystania umów Riester, a także świadczeń z zakładowych programów emerytalnych, których składki pozostały nieopodatkowane, np. z funduszy emerytalnych, kas emerytalnych i ubezpieczeń bezpośrednich.
• Renty, które są w pełni opodatkowane jako "dochody z pracy najemnej". Dotyczy to emerytur urzędniczych, rent zakładowych z bezpośredniego zobowiązania lub z kasy wsparcia oraz odpowiednich świadczeń dla osób pozostałych przy życiu. Te renty należy wpisać nie w "Anlage R", lecz w "Anlage N".
• Renty, które są w pełni zwolnione z podatku, np. renta z ustawowego ubezpieczenia wypadkowego. Tych rent nie trzeba podawać w zeznaniu podatkowym.

(2021): Jakie renty należy wykazać w zeznaniu podatkowym?

Których rent nie muszę wykazywać w zeznaniu podatkowym?

Renty podlegają zasadniczo opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Niektóre rodzaje rent są jednak w pełni zwolnione z podatku i nie muszą być wykazywane. Należą do nich np.

• Renty z ustawowego ubezpieczenia wypadkowego (np. renty z towarzystw ubezpieczeń wypadkowych),
• Renty wojenne i dla osób ciężko poszkodowanych,
• Renty pieniężne wypłacane bezpośrednio w celu zadośćuczynienia za doznane krzywdy wynikające z niesprawiedliwości narodowosocjalistycznej lub NRD.

Renty odszkodowawcze na pokrycie zwiększonych potrzeb, za utracone alimenty i usługi oraz renty z tytułu zadośćuczynienia nie są uznawane za dochód.

(2021): Których rent nie muszę wykazywać w zeznaniu podatkowym?

Które renty podlegają opodatkowaniu?

Większość emerytur musi być opodatkowana. Należą do nich emerytura i renta z tytułu niezdolności do pracy, (duża i mała) renta wdowia lub wdowca, renta sieroca, emerytura zakładowa (z ubezpieczenia bezpośredniego) oraz renty z ubezpieczeń na życie. W zależności od rodzaju emerytury obowiązują różne zasady opodatkowania.

Nie musisz natomiast płacić podatku od renty z ustawowego ubezpieczenia wypadkowego (z towarzystwa ubezpieczeń wypadkowych), renty wojennej, renty dla osób ciężko poszkodowanych, renty odszkodowawczej za utracone alimenty zgodnie z § 844 ust. 2 BGB, renty Contergan, renty dla ofiar SED, renty odszkodowawczej dla osób zakażonych wirusem HIV lub chorych na AIDS oraz dożywotniej renty z loterii.

(2021): Które renty podlegają opodatkowaniu?

Jakie kwoty wolne od podatku mogą wykorzystać emeryci?

Emeryci składający zeznanie podatkowe mogą wpisać różne ulgi i poniesione koszty, a tym samym obniżyć swoje dochody podlegające opodatkowaniu.

Osobista ulga emerytalna
Ulga emerytalna jest ustalana w drugim pełnym roku pobierania emerytury. W roku rozpoczęcia pobierania emerytury i w drugim roku pobierania emerytury emerytura jest opodatkowana tzw. udziałem podlegającym opodatkowaniu. Pozostała kwota w drugim roku to osobista ulga emerytalna, która pozostaje niezmiennie wolna od podatku przez całe życie. Od trzeciego roku emerytura jest w pełni opodatkowana po odliczeniu osobistej ulgi emerytalnej i ryczałtu na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro.

Ulga emerytalna dla urzędników i emerytów zakładowych
Podobnie jak ulga emerytalna, ulga emerytalna zmniejsza się do zera procent do 2040 roku. Ulga emerytalna dotyczy jednak tylko emerytur i rent zakładowych z bezpośrednich zobowiązań i funduszy wsparcia. Ponadto emeryci otrzymują dodatek do ulgi emerytalnej. Ten dodatek również z czasem się zmniejsza.

Tak wyglądają kwoty przy rozpoczęciu emerytury w 2020 roku:

Jeśli przejdą Państwo na emeryturę w 2021 roku, ulga emerytalna wynosi dla Państwa 15,2% świadczeń emerytalnych, maksymalnie 1.140 Euro, a dodatek do ulgi emerytalnej 342 Euro. Razem z ryczałtem na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro świadczenia pozostają wolne od podatku do kwoty 1.584 Euro - przez całe życie.

Kwotę ulgi wiekowej mogą wykorzystać emeryci lub renciści, którzy oprócz emerytury lub renty otrzymują dodatkowe dochody lub wynagrodzenie. Do dodatkowych dochodów zalicza się na przykład dochody z wynajmu, kapitału, działalności na własny rachunek, prywatnych transakcji sprzedaży lub rent Riester. Jednak przedtem urząd skarbowy odlicza różne kwoty (ulga podatkowa dla oszczędzających, kwota na koszty uzyskania przychodu). Wysokość ulgi wiekowej zależy od roku urodzenia emeryta.

Jeśli w 2020 roku ukończyli Państwo 64 lata (urodzeni między 2.1.1956 a 1.1.1957), ulga wiekowa wynosi dla Państwa od 2021 roku 15,2% dochodów, maksymalnie 722 Euro.

Jeśli ukończą Państwo 64 lata dopiero w 2021 roku (urodzeni między 2.1.1957 a 1.1.1958), od 2022 roku otrzymają Państwo ulgę wiekową w wysokości 14,4%, maksymalnie 684 Euro.

Ryczałt na koszty uzyskania przychodu
Każdy podatnik otrzymuje ryczałt na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro rocznie na emeryturę lub rentę.

Wydatki specjalne
Składki na ustawowe ubezpieczenie zdrowotne i pielęgnacyjne emeryci mogą również wpisać jako wydatki specjalne w "Anlage Vorsorgeaufwand". Emeryci otrzymują dodatek na ubezpieczenie zdrowotne od swojego ubezpieczyciela emerytalnego, o który należy pomniejszyć składki. Darowizny można odliczyć od podatku jako wydatki specjalne. Zebrane potwierdzenia darowizn obniżają tym samym dochód podlegający opodatkowaniu. Jeśli nie dokonano darowizn lub nie ma innych wydatków specjalnych, urząd skarbowy odlicza ryczałt w wysokości 36 Euro.

Nadzwyczajne obciążenia
Szczególnie u osób starszych i chorych mogą wystąpić nadzwyczajne obciążenia, które mogą obniżyć dochód podlegający opodatkowaniu. Może to być pobyt w domu opieki, zatrudnienie pomocy domowej lub zlecenie dla rzemieślnika. Emeryci mogą również ubiegać się o zwrot kosztów leczenia, takich jak leki, okulary czy protezy dentystyczne.

Minijob
Jeśli emeryt (powyżej 65 lat) podejmuje pracę na 450 Euro, dochody te są dla niego wolne od podatku.

(2021): Jakie kwoty wolne od podatku mogą wykorzystać emeryci?