Co oznacza metoda dochodu częściowego

Metoda połowicznego dochodu została z dniem 1.1.2009 zastąpiona przez metodę częściowego dochodu.

Zgodnie z metodą połowicznego dochodu, dochody z udziałów w spółkach kapitałowych (akcje, udziały w GmbH, udziały w spółdzielniach) są opodatkowane tylko w połowie. Koszty uzyskania przychodu związane z tymi dochodami można również odliczyć tylko w połowie. Jeśli takie udziały należą do majątku przedsiębiorstwa, dochody z nich - po odliczeniu połowy wydatków - są w połowie opodatkowane jako dochody z działalności gospodarczej.

Jeśli w Państwa dochodach z działalności gospodarczej (jako przedsiębiorca indywidualny, ze współpracy, zgodnie z odrębnym ustaleniem, z konsorcjum) zawarte są dochody, dla których obowiązuje metoda połowicznego dochodu, proszę wpisać tę kwotę tutaj w całości. I to tylko połowę opodatkowanej kwoty!

Zgodnie z metodą częściowego dochodu, dochody i zyski ze sprzedaży udziałów w spółkach kapitałowych (akcje, udziały w GmbH, udziały w spółdzielniach) są opodatkowane w 60%. W zamian tylko 60% wydatków można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu. Jeśli więc w majątku przedsiębiorstwa posiadacie Państwo udziały w spółkach kapitałowych, otrzymane dywidendy i wypłaty z zysków, które są zawarte w Państwa dochodach z działalności gospodarczej lub pracy na własny rachunek i są opodatkowane tylko w 60%, należy podać osobno w załączniku G lub załączniku S.

(2021): Co oznacza metoda dochodu częściowego

Kiedy muszę osobno ustalić zyski z działalności gospodarczej?

Dochód musi zostać ustalony oddzielnie, jeśli jest on rozliczany przez inne urzędy skarbowe niż urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania. Ma to miejsce na przykład, gdy prowadzisz działalność gospodarczą w innym miejscu niż miejsce zamieszkania.

Również w przypadku udziału we wspólnocie lub spółce osobowej dochodzi do oddzielnego i jednolitego ustalenia.

Urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania zostanie poinformowany o wysokości dochodów przypadających na Państwa. Dlatego zawsze należy podać właściwy urząd skarbowy oraz numer identyfikacji podatkowej, pod którym dochody te są rozliczane.

Jeśli (jeszcze) nie znasz dokładnej wysokości ustalenia podatku, wpisz w odpowiednie pole wartość "0,00" lub przewidywaną wartość i wyjaśnij to w piśmie do urzędu skarbowego.

(2021): Kiedy muszę osobno ustalić zyski z działalności gospodarczej?

Kto jest współprzedsiębiorcą?

Współprzedsiębiorcą jest osoba, która wraz z co najmniej jednym innym partnerem jest właścicielem, dzierżawcą i/lub beneficjentem przedsiębiorstwa.

Oznacza to, że mogą Państwo podejmować decyzje gospodarcze tylko wspólnie z partnerem/partnerami biznesowymi i decydować o podziale zysków przedsiębiorstwa. Taka współpraca musi mieć formę spółki osobowej, dla której ustawodawca przewiduje trzy specjalne formy prawne:

• Spółka cywilna (GbR)
• Spółka jawna (OHG)
• Spółka komandytowa (KG)

Forma prawna spółki decyduje o tym, w jakim stopniu współprzedsiębiorcy uczestniczą w zyskach i jak przedsiębiorstwo jest traktowane pod względem podatkowym. W zeznaniu podatkowym należy podać rodzaj przedsiębiorstwa, które prowadzą Państwo jako współprzedsiębiorca w formie spółki osobowej lub które dzierżawią. Możliwe wpisy to: "zakład rzemieślniczy", "pośrednik nieruchomości", "restauracja" itp. Oprócz tych informacji w zeznaniu podatkowym należy podać numer podatkowy każdego przedsiębiorstwa oraz właściwy urząd skarbowy.

Wynik odpowiedniego ustalenia zysku wpisuje się w załączniku G dla przedsiębiorców lub w załączniku S dla freelancerów i innych osób prowadzących działalność na własny rachunek.

(2021): Kto jest współprzedsiębiorcą?

Co to jest dochód z działalności gospodarczej?

Działalność gospodarcza zgodnie z § 15 EStG ma miejsce, gdy prowadzisz działalność samodzielnie (tj. na własny rachunek i odpowiedzialność), w sposób trwały (czyli nie jednorazowo) i z zamiarem osiągnięcia zysku (czyli nie hobbystycznie) oraz uczestniczysz w ogólnym obrocie gospodarczym (tj. występujesz na zewnątrz). Te warunki dotyczą jednak w równym stopniu działalności zawodowej zgodnie z § 18 EStG.

Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności

• zakłady rzemieślnicze i przemysłowe,
• przedsiębiorstwa handlowe,
• działalność pośrednicząca (np. przedstawiciele ubezpieczeniowi, maklerzy lub przedstawiciele handlowi),
• zakłady gastronomiczne,
• przedsiębiorstwa usługowe.
• Spółki kapitałowe, takie jak spółka akcyjna (AG) i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH), są z mocy prawa działalnością gospodarczą (§ 2 ust. 2 GewStG).

Do dochodów z działalności gospodarczej należą również

• udziały w zyskach z udziału w spółce osobowej (oHG, KG lub spółka cywilna o charakterze gospodarczym).
• dochody ze sprzedaży przedsiębiorstwa, części przedsiębiorstwa lub udziału w przedsiębiorstwie.
• zyski ze sprzedaży udziałów w spółce kapitałowej, jeśli stanowią one co najmniej 1 % kapitału zakładowego (§ 17 EStG). Dotyczy to również inwestorów prywatnych. Zysk podlega od 2009 roku procedurze częściowego dochodu, tj. 60 % zysku ze sprzedaży jest opodatkowane, a 40 % pozostaje wolne od podatku (§ 3 nr 40 lit. c EStG). Dla udziałów nabytych przed 2009 rokiem nadal obowiązuje procedura półdochodowa z opodatkowaniem połowy.
• dochody ze sprzedaży więcej niż 3 nieruchomości w ciągu 5 lat. W takim przypadku urząd skarbowy - niezależnie od 10-letniego okresu - zakłada handel nieruchomościami o charakterze gospodarczym.
• dochody z wynajmu mieszkań wakacyjnych, jeśli sposób wynajmu jest porównywalny z działalnością hotelarską. W przeciwnym razie są to "dochody z wynajmu i dzierżawy".
• opiekunowie zawodowi zgodnie z §§ 1896 i nast. BGB od 2010 roku nie uzyskują już dochodów z działalności gospodarczej, lecz z "innej pracy na własny rachunek" zgodnie z § 18 ust. 1 nr 3 EStG (orzeczenia BFH z 15.6.2010, BStBl. 2010 II s. 906 i 909).

(2021): Co to jest dochód z działalności gospodarczej?

Kiedy mogę ustalić zysk za pomocą rachunku zysków i strat?

W rachunku zysków i strat zgodnie z § 4 ust. 3 EStG przychody operacyjne są porównywane z kosztami operacyjnymi, a wynik to zysk lub strata.  

Przedsiębiorcy oraz rolnicy i leśnicy mogą obecnie ustalać swój zysk za pomocą rachunku zysków i strat, jeśli

• roczny obrót nie przekracza 600.000 Euro oraz
• roczny zysk nie przekracza 60.000 Euro w roku kalendarzowym lub gospodarczym.

Wolne zawody, takie jak prawnicy, notariusze, doradcy podatkowi, lekarze, publicyści, artyści itp., oraz inni samozatrudnieni mogą zawsze - niezależnie od limitu obrotu i zysku - dokonywać ustalenia zysku za pomocą rachunku zysków i strat. Zasadniczo nie są zobowiązani do prowadzenia księgowości, ale mogą dobrowolnie prowadzić księgi.

Do prowadzenia księgowości zawsze są zobowiązani - niezależnie od limitu obrotu lub zysku - kupcy w rozumieniu §§ 1 i nast. w zw. z § 238 HGB. Ten obowiązek prowadzenia księgowości dotyczy również prawa podatkowego (§ 140 AO). Przepis dotyczy kupców prowadzących działalność handlową oraz przedsiębiorców, których działalność gospodarcza ze względu na rodzaj i zakres wymaga prowadzenia działalności handlowej.

(2021): Kiedy mogę ustalić zysk za pomocą rachunku zysków i strat?

Czy wybór rachunku zysków i strat jest możliwy również w późniejszym terminie?

Podatnicy, którzy nie byli zobowiązani do prowadzenia księgowości i nie prowadzili jej dobrowolnie oraz nie sporządzali sprawozdań, mają prawo wyboru między porównaniem majątku przedsiębiorstwa zgodnie z § 4 ust. 1 EStG a rachunkiem zysków i strat zgodnie z § 4 ust. 3 EStG:

• Podatnik nieprowadzący księgowości - zgodnie z dotychczasowym stanowiskiem - skutecznie skorzystał z prawa wyboru metody ustalania zysku poprzez porównanie stanu zgodnie z § 4 ust. 1 EStG dopiero wtedy, gdy sporządził bilans otwarcia, wprowadził księgowość handlową i sporządził sprawozdanie na podstawie inwentaryzacji.

• Jeśli podatnik rejestrował jedynie przychody i koszty operacyjne, to poprzez takie faktyczne postępowanie skorzystał z prawa wyboru w zakresie ustalania zysku za pomocą rachunku zysków i strat zgodnie z § 4 ust. 3 EStG.

Zgodnie z nowym stanowiskiem przedsiębiorca może skorzystać z prawa wyboru również po zakończeniu roku, zasadniczo bezterminowo, aż do momentu, gdy decyzja podatkowa stanie się ostateczna. Jeśli przedsiębiorca sporządzi wtedy roczne sprawozdanie finansowe, dopiero wtedy decyduje się na ustalanie zysku poprzez bilansowanie - a nie już przy zakładaniu księgowości na początku roku obrotowego (wyrok BFH z 19.3.2009, BStBl. 2009 II s. 659).

Uwaga: Taka interpretacja jest również zgodna z celem uproszczenia rachunku zysków i strat. Podatnik może zrezygnować ze sporządzania sprawozdania, wybierając rachunek zysków i strat, nawet jeśli wcześniej wprowadził księgowość. Dla urzędu skarbowego istotne jest jedynie to, że po dokonaniu wyboru faktycznie otrzyma rachunek zysków i strat.

(2021): Czy wybór rachunku zysków i strat jest możliwy również w późniejszym terminie?

Co zalicza się do zysku ze sprzedaży?

Do przychodów z działalności gospodarczej należy również zysk ze sprzedaży całego przedsiębiorstwa, części przedsiębiorstwa (filia, oddział) lub udziału wspólnika. Za sprzedaż uznaje się również likwidację przedsiębiorstwa. Dotyczy to również tzw. udziałów w spółce kapitałowej, które powstają, gdy przedsiębiorca wnosi swoje przedsiębiorstwo, część przedsiębiorstwa lub udział wspólnika jako wkład niepieniężny do spółki kapitałowej i w zamian otrzymuje udziały w spółce poniżej wartości rynkowej (§ 21 UmwStG).

Osoby sprzedające swoje przedsiębiorstwo lub udział wspólnika mogą skorzystać z dwóch ważnych ulg podatkowych:

• Kwota wolna od podatku przy sprzedaży: Zysk ze sprzedaży jest wolny od podatku do kwoty 45.000 Euro. Kwota ta zmniejsza się jednak, jeśli zysk ze sprzedaży przekracza 136.000 Euro, o kwotę przekroczenia. Kwota wolna od podatku przy sprzedaży nie przysługuje od zysku ze sprzedaży w wysokości 181.000 Euro (§ 16 ust. 4 EStG).
• Obniżona stawka podatkowa: Pozostały po odliczeniu kwoty wolnej zysk ze sprzedaży jest objęty ulgą zgodnie z zasadą jednej piątej. Na wniosek może być również opodatkowany obniżoną stawką podatkową, wynoszącą 56% średniej stawki podatkowej i co najmniej 14% (§ 34 ust. 3 EStG).

Kwota wolna od podatku przy sprzedaży i obniżona stawka podatkowa są przyznawane tylko pod pewnymi warunkami:

• Muszą Państwo ukończyć 55 lat lub być trwale niezdolni do pracy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych.
• Ulgi można skorzystać tylko raz w życiu: kwota wolna od podatku przy sprzedaży liczona od 1996 roku, obniżona stawka podatkowa liczona od 2001 roku.
• Muszą Państwo złożyć wniosek o ulgi.

W przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa przed ukończeniem 55 lat, bez trwałej niezdolności do pracy, stosuje się tylko zasadę jednej piątej. Ta zasada nie przynosi jednak oszczędności podatkowych, jeśli bieżące dochody są już opodatkowane według najwyższej stawki podatkowej.

W przypadku sprzedaży udziału wspólnika przysługuje Państwu również pełna kwota wolna od podatku przy sprzedaży, a nie tylko proporcjonalnie. Jeśli jednak sprzedają Państwo tylko część swojego udziału wspólnika, zysk ze sprzedaży zalicza się do bieżących dochodów i wówczas nie mają zastosowania ani kwota wolna od podatku przy sprzedaży, ani obniżona stawka podatkowa, ani zasada jednej piątej (§ 18 ust. 3 w zw. z § 16 ust. 1 zdanie 2 EStG).

(2021): Co zalicza się do zysku ze sprzedaży?

Kto musi wypełnić załącznik G (dochody z działalności gospodarczej)?

Przedsiębiorstwo zgodnie z § 15 EStG istnieje, jeśli prowadzisz działalność samodzielnie (tj. na własny rachunek i odpowiedzialność), w sposób trwały (czyli nie jednorazowo) i z zamiarem osiągnięcia zysku (czyli nie hobbystycznie) oraz uczestniczysz w ogólnym obrocie gospodarczym (tj. działasz na zewnątrz). Te warunki dotyczą jednak w równym stopniu działalności freelancera zgodnie z § 18 EStG (H 15.6 EStR).

Przedsiębiorstwa to w szczególności

• zakłady rzemieślnicze i przemysłowe,
• przedsiębiorstwa handlowe,
• działalność pośrednicząca (np. przedstawiciele ubezpieczeniowi, maklerzy lub przedstawiciele handlowi),
• zakłady gastronomiczne,
• przedsiębiorstwa usługowe.
• Spółki kapitałowe, takie jak spółka akcyjna (AG) i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH), są z mocy prawa przedsiębiorstwami (§ 2 ust. 2 GewStG).

Do dochodów z działalności gospodarczej należą również

• udziały w zyskach z udziału w spółce osobowej (oHG, KG lub spółka cywilna o charakterze gospodarczym).
• dochody ze sprzedaży przedsiębiorstwa, części przedsiębiorstwa lub udziału w przedsiębiorstwie (§ 16 EStG).
• zyski ze sprzedaży udziałów w spółce kapitałowej, jeśli stanowią one co najmniej 1 % kapitału zakładowego (§ 17 EStG). Dotyczy to również inwestorów prywatnych. Zysk podlega od 2009 roku procedurze częściowego dochodu, tj. 60 % zysku ze sprzedaży jest opodatkowane, a 40 % pozostaje wolne od podatku (§ 3 nr 40 lit. c EStG). Dla udziałów nabytych przed 2009 rokiem nadal obowiązuje procedura półdochodu z opodatkowaniem w połowie.
  W przypadku udziału poniżej 1 % kapitału zakładowego zysk ze sprzedaży od 2009 roku jest w pełni opodatkowany jako dochód kapitałowy i podlega podatkowi u źródła w wysokości 25 %. Dotyczy to jednak tylko udziałów nabytych od 2009 roku (§ 20 ust. 2 nr 1 EStG). W przypadku nabycia przed 2009 rokiem obowiązuje dotychczasowe prawo, zgodnie z którym zysk ze sprzedaży po upływie 12 miesięcy jest wolny od podatku. Dywidendy w obu przypadkach od 2009 roku podlegają podatkowi u źródła.
• dochody ze sprzedaży więcej niż 3 nieruchomości w ciągu 5 lat. W takim przypadku urząd skarbowy - niezależnie od 10-letniego okresu - zakłada handel nieruchomościami. W przypadku sprzedaży do trzech obiektów zyski ze sprzedaży są zazwyczaj opodatkowane tylko w okresie spekulacyjnym wynoszącym 10 lat, jako "inne dochody".
• dochody z wynajmu mieszkań wakacyjnych, jeśli sposób wynajmu jest porównywalny z działalnością hotelarską. W przeciwnym razie są to "dochody z wynajmu i dzierżawy".
• opiekunowie zawodowi zgodnie z §§ 1896 ff. BGB od 2010 roku nie osiągają już dochodów z działalności gospodarczej, lecz z "innej pracy na własny rachunek" zgodnie z § 18 ust. 1 nr 3 EStG (orzeczenia BFH z 15.6.2010, BStBl. 2010 II s. 906 i 909).

(2021): Kto musi wypełnić załącznik G (dochody z działalności gospodarczej)?

Czy nawet przy niewielkim zysku istnieje obowiązek złożenia załącznika EÜR w formie elektronicznej?

Sąd finansowy w Nadrenii-Palatynacie orzekł, że podatnicy uzyskujący dochody z działalności gospodarczej są zobowiązani do składania zeznań podatkowych w formie elektronicznej, nawet jeśli osiągają tylko niewielkie zyski z pracy dodatkowej. Forma elektroniczna jest obowiązkowa, jeśli zysk przekracza 410 EUR (FG Rheinland-Pfalz z 15.7.2015, 1 K 2204/13).

Przypadek: Powód pracuje dodatkowo jako fotograf, autor i instruktor nurkowania na własny rachunek. Urząd skarbowy poinformował go po raz pierwszy w 2011 roku, że ze względu na tę działalność jest zobowiązany do przesyłania zeznania podatkowego w formie elektronicznej. Powód argumentował, że zyski z jego pracy na własny rachunek w przyszłości wyniosą tylko około 500 euro rocznie. Ponadto zasadniczo odrzuca przesyłanie danych osobowych przez Internet, ponieważ sam miał już doświadczenia z nadużyciami internetowymi. Nawet w przypadku bankowości internetowej nie można zagwarantować absolutnego bezpieczeństwa.

Zdaniem sądu finansowego zgodnie z ustawą o podatku dochodowym forma elektroniczna jest obowiązkowa, jeśli zysk przekracza 410 euro. Ta forma nie jest dla powoda nieuzasadniona. Pozostałe po wykorzystaniu wszystkich technicznych zabezpieczeń ryzyko ataku hakerskiego na przechowywane lub przesyłane dane musi zostać zaakceptowane ze względu na państwowe zainteresowanie uproszczeniem administracji i oszczędnością kosztów.

Absolutna poufność danych nie może być zagwarantowana, ponieważ również dane przechowywane w formie papierowej mogą zostać skradzione, np. w przypadku włamania do mieszkania lub – o czym informowano w mediach 13.6.2015 – włamań do skrzynek pocztowych banków. Również w przypadku podatku VAT wymagane są elektroniczne deklaracje podatkowe i w tym zakresie BFH już orzekł, że jest to zgodne z konstytucją, mimo "afery NSA".

Uwaga: Pracownicy i emeryci, którzy nie są zobowiązani do składania elektronicznego zeznania podatkowego i otrzymują diety za działalność wolontariacką do wysokości ryczałtu wolontariackiego 840 euro lub ryczałtu dla instruktorów 3.000 euro rocznie, mogą naszym zdaniem nadal korzystać z papierowych formularzy do składania zeznań podatkowych. Jednak urzędy skarbowe stosują coraz bardziej restrykcyjne podejście.

(2021): Czy nawet przy niewielkim zysku istnieje obowiązek złożenia załącznika EÜR w formie elektronicznej?

Czy domowe biuro do zarządzania instalacją fotowoltaiczną można odliczyć?

Eksploatując instalację fotowoltaiczną, osiągasz dochody z działalności gospodarczej. W związku z zarządzaniem instalacją fotowoltaiczną wykonuje się różne czynności: korespondencja i rozliczenia z operatorem sieci, sprawdzanie wpływów płatności, miesięczne deklaracje VAT, roczne zeznania VAT, rachunek zysków i strat, analizy itp. Takie czynności są najczęściej wykonywane przy stole w jadalni, ale często także w domowym biurze. Pytanie brzmi, czy biuro zostanie uznane podatkowo i czy koszty można odliczyć jako koszty operacyjne od dochodów z działalności gospodarczej.

Zasadniczo istnieje możliwość dochodzenia wydatków na domowe biuro jako kosztów operacyjnych do 1 250 euro, ponieważ "dla działalności gospodarczej nie jest dostępne inne miejsce pracy" (§ 4 ust. 5 nr 6b EStG). Jednak odliczenie kosztów operacyjnych jest wykluczone, jeśli biuro nie jest wymagane ze względu na rodzaj i zakres działalności - przynajmniej takie jest stanowisko administracji podatkowej (OFD Rheinland z 10.7.2012, S 2130-2011/0003-St 142).

JEDNAK: Federalny Trybunał Finansowy orzekł w wyroku z 8.3.2017 (IX R 52/14) następująco: "Pojęcie domowego biura zakłada, że dany pokój jest wykorzystywany wyłącznie lub prawie wyłącznie do celów służbowych/zawodowych. Nie ma znaczenia, czy domowe biuro jest wymagane do wykonywania pracy." Obecnie Federalny Trybunał Finansowy potwierdził swoje stanowisko z marca 2017 r. Zgodnie z tym "wymagalność" domowego biura nie ma znaczenia. "Wymagalność" nie jest cechą warunku odliczenia. Dlatego biuro może być również odliczone, jeśli pokój jest wykorzystywany prawie wyłącznie do celów zawodowych. Nie ma znaczenia, ile czasu poświęcasz na prace biurowe (wyrok BFH z 3.4.2019, VI R 46/17).

Biuro do zarządzania instalacją fotowoltaiczną nie podlega odliczeniu, jeśli jest w znacznym stopniu wykorzystywane również prywatnie. W przypadku pomieszczenia o mieszanym użytkowaniu podział kosztów i częściowe odliczenie kosztów operacyjnych nie jest dozwolone (wyrok BFH z 17.2.2016, X R 1/13).

Podstawą jest decyzja zasadnicza Wielkiej Izby dotycząca mieszanej eksploatacji biura: Jeśli domowe biuro jest również wykorzystywane prywatnie lub pomieszczenie nie jest wykorzystywane prawie wyłącznie do celów zawodowych, koszty nie mogą być odliczone - nawet częściowo - jako koszty uzyskania przychodu lub koszty operacyjne. W każdym razie koszty pomieszczenia nie mogą być podzielone na część zawodową i prywatną, a następnie odliczone podatkowo z uwzględnieniem udziału w użytkowaniu zawodowym (wyrok BFH z 27.7.2015, GrS 1/14).

Sąd niższej instancji dopuścił podział kosztów dla pomieszczenia o mieszanym użytkowaniu i uznał je w połowie jako koszty operacyjne w dochodach z działalności gospodarczej "eksploatacja fotowoltaiki". Koszty biura powinny być "podzielone w drodze odpowiedniego oszacowania z uwzględnieniem zakresu użytkowania, o ile przyczyna służbowa lub prywatna nie ma zupełnie drugorzędnego znaczenia. Jako odpowiednia miara podziału może być brany pod uwagę stosunek prywatnych i służbowych udziałów czasowych w użytkowaniu."

Jednak to hojne podejście jest nieaktualne z powodu ww. wyroku BFH (FG Monachium z 28.4.2011, 15 K 2575/10).

(2021): Czy domowe biuro do zarządzania instalacją fotowoltaiczną można odliczyć?

Fotowoltaika: eksploatacja i sprzedaż instalacji to dochody z działalności gospodarczej

Die Finanzverwaltung und auch die Finanzrechtsprechung behandeln die Einkünfte aus dem Betrieb einer Fotovoltaikanlage als "Einkünfte aus Gewerbebetrieb". Aber ist dies wirklich korrekt? Vielmehr ist es doch so, dass beim Betrieb einer Fotovoltaikanlage eigentlich alle Merkmale der Gewerblichkeit fehlen, wie aktive Teilnahme am Markt und am Wettbewerb, eigene Preisgestaltung, verschiedene Kunden, die Möglichkeit zum Wechsel des Netzbetreibers, aktives Tun des Betreibers (dieser tut nämlich gar nichts).

Es fehlt sogar an einem Mitspracherecht des Betreibers, denn der Netzbetreiber bestimmt einseitig die Vertragsbedingungen. Der Betreiber der Fotovoltaik hat eigentlich gar nichts zu sagen. Die Aufstellung von Fotovoltaikanlagen wird baurechtlich auch in reinen Wohngebieten genehmigt, die mit Gewerbeverboten belegt sind.

Tatsächlich ist es bei der Fotovoltaik so, dass der Betreiber eine von ihm erworbene und aufgestellte Fotovoltaikanlage für einen fest vorgegebenen Zeitraum von 20 Jahren zur Verfügung stellt, nämlich mietweise gegen eine Miete (zzgl. Umsatzsteuer), die sich nach der erfolgten Einspeisung bemisst. Hier liegt doch eine Umsatzpacht vor. Und diese müsste - anstatt zu Gewerbeeinkünften - zu Einkünften aus Vermietung und Verpachtung führen. Wer eine Fotovoltaikanlage erstellt, tut dies regelmäßig wegen der erwarteten Rendite.

Auch die Vertragsdauer von 20 Jahren mit dem regionalen Stromanbieter zeigt, dass es um eine mittel- bis langfristige Vermögensanlage geht, zumal die Rendite bei den Anlegern im Vordergrund steht. Deshalb könnte man doch an-nehmen, eine Fotovoltaikanlage führe zu "Einkünften aus Vermietung und Verpachtung" und die Veräußerung der Anlage führe zu "sonstigen Einkünften".

Aktuell hat das Finanzgericht Baden-Württemberg entschieden, dass der Betrieb und der Verkauf einer Fotovoltaikanlage Einkünfte aus Gewerbebetrieb darstellen (FG Baden-Württemberg vom 5.4.2017, 4 K 3005/14).

Nach Auffassung der Finanzrichter unternimmt der Betreiber einer Fotovoltaikanlage eine selbstständige nachhaltige Betätigung mit der Absicht, Gewinn zu erzielen, und beteiligt sich am allgemeinen wirtschaftlichen Verkehr (§ 15 Abs. 2 EStG). Eine Beteiligung am allgemeinen wirtschaftlichen Verkehr setze voraus, dass die Tätigkeit gegen Entgelt am Markt erbracht und für Dritte äußerlich erkennbar angeboten wird, etwa mit der Einspeisung des Stroms in das Stromnetz eines Energieversorgers gegen Entgelt. Die Tätigkeit für einen bestimmten Vertragspartner reiche aus. Das Entgelt hierfür könne erfolgsabhängig bestimmt werden. Produziere der Betreiber Strom und verkaufe diesen an einen Abnehmer, überschreite diese Tätigkeit den Rahmen der privaten Vermögensverwaltung.

Neue Vereinfachungsregelung für kleine Anlagen

Das Bundesfinanzministerium verfügt, dass bei kleinen Fotovoltaikanlagen auf schriftlichen Antrag des Steuerbürgers unterstellt werden kann, dass diese nicht mit Gewinnerzielungsabsicht betrieben werden. Bei ihnen liegt dann grundsätzlich eine steuerlich unbeachtliche Liebhaberei vor. Das heißt: Für den Betrieb bestimmter Fotovoltaikanlagen kann auf die Erstellung und Abgabe einer Einnahmen-Überschussrechnung verzichtet werden. Im Gegenzug dürfen allerdings keine Verluste steuerlich abgezogen werden.

Der Antrag wirkt auch für die Folgejahre. Das Gesagte gilt im Übrigen gleichermaßen für den Betrieb kleiner Blockheizkraftwerke (BMF-Schreiben vom 2.6.2021, V C 6 - S 2240/19/10006 :006, BStBl 2021 I S. 722). Die Grundsätze lauten:

• Die Vereinfachungsregelung gilt für Fotovoltaikanlagen mit einer installierten Leistung von bis zu 10 kW, die auf zu eigenen Wohnzwecken genutzten oder unentgeltlich überlassenen Ein- und Zweifamilienhäusern einschließlich Außenanlagen (z.B. Garagen) installiert sind und nach dem 31. Dezember 2003 in Betrieb genommen wurden.
• Die Regelung gilt zudem für Blockheizkraftwerke mit einer installierten Leistung von bis zu 2,5 kW, wenn die obigen Voraussetzungen ("Ein- und Zweifamilienhäuser") erfüllt sind.
• Bei den aufgeführten Fotovoltaikanlagen und vergleichbaren Blockheizkraftwerken ist auf schriftlichen Antrag des Steuerbürgers aus Vereinfachungsgründen ohne weitere Prüfung in allen offenen Veranlagungszeiträumen zu unterstellen, dass diese nicht mit Gewinnerzielungsabsicht betrieben werden. Bei ihnen liegt grundsätzlich eine steuerlich unbeachtliche Liebhaberei vor. Der Antrag wirkt auch für die Folgejahre.
• Für Veranlagungszeiträume, in denen die obigen Voraussetzungen nicht vorliegen (z.B. bei Nutzungsänderung, Vergrößerung der Anlage über die genannte Leistung), ist die Vereinfachungsregelung unabhängig von der Erklärung der steuerpflichtigen Person nicht anzuwenden. Sie hat den Wegfall der oben genannten Voraussetzungen dem zuständigen Finanzamt schriftlich mitzuteilen.
• Veranlagte Gewinne und Verluste (z.B. bei unter dem Vorbehalt der Nachprüfung oder vorläufig durchgeführten Veranlagungen) aus zurückliegenden Veranlagungszeiträumen, die verfahrensrechtlich einer Änderung noch zugänglich sind (z.B. bei unter dem Vorbehalt der Nachprüfung oder vorläufig durchgeführten Veranlagungen), sind nicht mehr zu berücksichtigen. In diesen Fällen ist dann eine Anlage EÜR für den Betrieb der Fotovoltaikanlage/des Blockheizkraftwerks für alle offenen Veranlagungszeiträume nicht mehr abzugeben.

Gilt die Billigkeitsregelung auch für die Umsatzsteuer? Nein, die Regelung gilt nur für die Einkommensteuer und nicht für die Umsatzsteuer. Damit muss auch weiterhin eine Umsatzsteuererklärung abgegeben werden, wenn nicht bereits die Kleinunternehmerregelung geltend gemacht wurde. Insofern ist der Nutzen der Billigkeitsregelung etwas eingeschränkt. Allerdings sollten Sie prüfen, ob Sie nun als Kleinunternehmer eingestuft werden und dann auch auf die Abgabe einer Umsatzsteuererklärung verzichten können. Die Kleinunternehmerregelung (§ 19 UStG) bei der Umsatzsteuer können Sie wählen, wenn Ihr Umsatz im Vorjahr nicht höher als 22.000 EUR war und im laufenden Jahr voraussichtlich nicht höher als 50.000 EUR sein wird.

(2021): Fotowoltaika: eksploatacja i sprzedaż instalacji to dochody z działalności gospodarczej