(2021) Jak mogę dobrowolnie ubezpieczyć się od bezrobocia?

Dla osób prowadzących działalność gospodarczą i pracujących co najmniej 15 godzin tygodniowo istnieje korzystna możliwość dobrowolnego ubezpieczenia na wypadek bezrobocia - w języku urzędowym: "ubezpieczenie na wniosek". Za niewielką składkę może się ubezpieczyć każdy, kto w ciągu ostatnich dwóch lat pracował przez co najmniej dwanaście miesięcy objęty obowiązkowym ubezpieczeniem i zakłada własną firmę lub podejmuje działalność na własny rachunek. Jako warunek akceptowany jest również pobieranie świadczenia zastępującego wynagrodzenie, takiego jak zasiłek dla bezrobotnych, przy czym czas trwania nie ma znaczenia.

Założyciel musi jednak szybko zdecydować się na dobrowolne kontynuowanie ubezpieczenia, ponieważ przystąpienie jest możliwe tylko w ciągu trzech miesięcy od rozpoczęcia działalności na własny rachunek.

Miesięczna składka na dobrowolne ubezpieczenie na wypadek bezrobocia jest obliczana na podstawie pełnej kwoty bazowej ubezpieczenia społecznego. Kwota bazowa wynosi w 2021 roku 3.290 Euro/miesiąc (2020: 3.185 Euro/miesiąc). Kwota bazowa (wschód) wynosi 3.115 Euro/miesiąc (2020: 3.010 Euro/miesiąc). W związku z tym od 2021 roku składki wynoszą 78,96 Euro (zachód) lub 74,76 Euro (wschód). Dla założycieli firm obowiązuje specjalna regulacja (§ 345b, § 434w SGB III). Zgodnie z nią do końca pierwszego roku kalendarzowego po rozpoczęciu działalności na własny rachunek płacą oni tylko połowę składki.

Jeśli pomysł na biznes się nie powiedzie i założyciel straci dochody lub zamknie firmę, otrzyma świadczenia z ubezpieczenia na wypadek bezrobocia.

Wysokość zasiłku dla bezrobotnych zależy zazwyczaj od uzyskanego wynagrodzenia brutto przed wystąpieniem bezrobocia. Również w przypadku dobrowolnego ubezpieczenia brane jest pod uwagę wcześniejsze wynagrodzenie podlegające ubezpieczeniu jako pracownik, jeśli w ciągu dwóch lat przed złożeniem wniosku o zasiłek dla bezrobotnych byli Państwo zatrudnieni jako pracownik objęty obowiązkowym ubezpieczeniem przez co najmniej 150 dni. Jeśli jednak przed wystąpieniem bezrobocia w ciągu ostatnich dwóch lat nie można udokumentować 150 dni z okresami składkowymi, zasiłek dla bezrobotnych I jest obliczany na podstawie fikcyjnego wynagrodzenia. Wysokość tego fikcyjnego wynagrodzenia zależy z kolei od kwalifikacji zawodowych. Decydujące są kwalifikacje wymagane do pracy, na którą urząd pracy w pierwszej kolejności kieruje swoje starania o pośrednictwo.

W 2017 roku wprowadzono obowiązkowe ubezpieczenie na wypadek bezrobocia dla wszystkich opiekunów - nie tylko dla członków rodziny (§ 26 ust. 2b SGB III):

• Obowiązkowo ubezpieczone są osoby, które rezygnują z pracy, aby zająć się krewnymi wymagającymi opieki w stopniu 2 do 5.
• Warunkiem jest, aby opiekun opiekował się osobą wymagającą opieki przez co najmniej dziesięć godzin tygodniowo, rozłożonych regularnie na co najmniej dwa dni w tygodniu.
• Kolejnym warunkiem jest, aby opiekun bezpośrednio przed podjęciem pracy opiekuńczej był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem na rzecz promocji zatrudnienia (jako pracownik) lub miał prawo do bieżącego świadczenia zastępującego wynagrodzenie z tytułu promocji zatrudnienia (zasiłek dla bezrobotnych).
• Składki są opłacane wyłącznie przez kasy opiekuńcze przez cały okres trwania pracy opiekuńczej.

Jako dochód podlegający składkom w przypadku osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem jako opiekunowie uznaje się wynagrodzenie w wysokości 50 procent miesięcznej kwoty bazowej; decydująca jest kwota bazowa dla obszaru przystąpienia, jeśli miejsce pracy znajduje się na obszarze przystąpienia. Kwota bazowa w ubezpieczeniu emerytalnym i na wypadek bezrobocia wynosi miesięcznie 3.290 Euro w starych krajach związkowych i 3.115 Euro w nowych krajach związkowych. Stawka składki na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia wynosi 2,4 procent w 2021 roku (§ 345 nr 8 SGB III od 1.1.2017).

Od 1.8.2016 również rodzice, którzy po trzecim roku życia dziecka korzystają z urlopu rodzicielskiego zgodnie z § 15 BEEG, mogą dobrowolnie ubezpieczyć się na wypadek bezrobocia (§ 28a ust. 1 nr 4 SGB III).