(2021) Koszty wypadku objęte ryczałtem na pokonywanie odległości?

Ustawa stanowi, że "ryczałt za dojazdy obejmuje wszystkie wydatki związane z dojazdami między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy" (§ 9 ust. 2 zdanie 1 EStG). Obejmuje to wszystkie "zwykłe" koszty, takie jak wydatki na benzynę, opony, przeglądy, ubezpieczenia samochodowe, podatek od pojazdów, amortyzacja, wynajem garażu, naprawy wynikające z normalnego zużycia, opłaty parkingowe za postój pojazdu w czasie pracy, koszty finansowania, składki na związki kierowców, składki ubezpieczeniowe na ochronę wypadkową pasażerów, specjalna opłata leasingowa, silnik wymienny. Czy dotyczy to również "niezwykłych" kosztów, takich jak szkoda powypadkowa?

Często pojawia się spór, czy koszty wypadku są objęte ryczałtem za dojazdy, czy też mogą być dodatkowo odliczone jako koszty uzyskania przychodu w rzeczywistej wysokości.

Administracja finansowa wielokrotnie instruowała urzędy skarbowe: "Koszty wypadku poniesione podczas podróży między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy lub podczas uwzględnianej podróży do domu rodzinnego są nadal uwzględniane jako niezwykłe wydatki w ramach ogólnych kosztów uzyskania przychodu zgodnie z § 9 ust. 1 zdanie 1 EStG, oprócz ryczałtu za dojazdy" (ostatnio pismo BMF z 31.10.2013, BStBl. 2013 I s. 1376, nr 4).

Również w uzasadnieniu ustawy do nowelizacji § 9 ust. 2 EStG od 2007 r. stwierdzono, że "koszty wypadku jako niezwykłe wydatki są ponownie uwzględniane oprócz ryczałtu za dojazdy" (druk BT 16/12099 z 3.3.2009, strona 6 i 8).

Ponadto w wytycznych dotyczących podatku od wynagrodzeń wyraźnie określono, że "oprócz ryczałtu za dojazdy uwzględnia się tylko wydatki na usunięcie szkód powypadkowych w przypadku wypadku drogowego podczas podróży między miejscem zamieszkania a miejscem pracy, podczas objazdu w celu zatankowania pojazdu, podczas objazdu w celu odbioru pasażerów wspólnoty transportowej" (wskazówka 9.10 LStH 2018).

Rząd federalny niedawno wyraził następującą opinię: "Ryczałt za dojazdy obejmuje wszystkie wydatki pracownika na dojazdy między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy. Rozróżnienie między zwykłymi a niezwykłymi wydatkami nie jest przewidziane w brzmieniu § 9 ust. 1 zdanie 3 nr 4 zdanie 2 EStG. Ze względów słuszności administracja wyjątkowo nie zgłasza zastrzeżeń, jeśli wydatki na usunięcie szkody powypadkowej w wypadku drogowym są zgłaszane jako koszty uzyskania przychodu oprócz ryczałtu za dojazdy" (druk BT 18/8523 z 20.5.2016, strona 35).

Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł na niekorzyść podatników, że efekt ryczałtu za dojazdy zasadniczo obejmuje również koszty wypadku, o ile są to wydatki pracownika na "dojazdy między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy", czyli rzeczywiste koszty dojazdu (wyrok BFH z 19.12.2019, VI R 8/18).

BFH uzasadnia to brzmieniem ustawy, która w § 9 ust. 2 zdanie 1 EStG rozszerza efekt ryczałtu za dojazdy na "wszystkie wydatki". Ponadto ryczałt za dojazdy niezależny od środka transportu przemawia, oprócz względów ekologicznych i transportowych, również za uproszczeniem podatkowym. Dzięki objęciu "wszystkich wydatków" należy unikać sporów prawnych między podatnikiem a urzędem skarbowym dotyczących uwzględnienia szczególnych kosztów, np. za odbiór i niezwykłe koszty.

Efekt ryczałtu za dojazdy obejmuje jednak tylko "wydatki na dojazdy między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy" oraz "podróże do domu rodzinnego w ramach podwójnego gospodarstwa domowego", czyli wydatki związane z pojazdem i trasą. Inne wydatki, w szczególności wydatki związane z usunięciem lub złagodzeniem obrażeń ciała, które powstały w wyniku wypadku podczas podróży służbowej między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy, nie są objęte efektem ryczałtu. Takie wydatki można dodatkowo w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu (zwróć uwagę na poniższy artykuł).

Wskazówka: Osoby niepełnosprawne z stopniem niepełnosprawności (GdB) wynoszącym co najmniej 70 lub GdB od 50 do 70 oraz z oznaczeniem "G" lub "aG" mogą zgłaszać swoje dojazdy do pracy z ryczałtem za podróże służbowe w wysokości 30 centów za kilometr przejazdu lub z rzeczywistą stawką kosztów za kilometr. Dlatego mogą również odliczyć koszty wypadku jako dodatkowe koszty uzyskania przychodu (pismo BMF z 31.8.2009, BStBl. 2009 I s. 891, pkt 3).

Powinni Państwo znać jeszcze jedną szczególną sytuację:

Jeśli podatnik ulegnie wypadkowi w drodze między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy, może odliczyć koszty leczenia spowodowane wypadkiem jako koszty uzyskania przychodu. Takie koszty leczenia nie są objęte efektem ryczałtu za dojazdy (wyrok BFH z 19.12.2020, VI R 8/18).

Efekt ryczałtu za dojazdy obejmuje tylko "wydatki na dojazdy między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy" oraz "podróże do domu rodzinnego w ramach podwójnego gospodarstwa domowego", czyli wydatki związane z pojazdem i trasą. Inne wydatki, w szczególności wydatki związane z usunięciem lub złagodzeniem obrażeń ciała, które powstały w wyniku wypadku podczas podróży służbowej między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy, nie są objęte efektem ryczałtu. Takie wydatki można dodatkowo w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu.

Wydatki związane z usunięciem lub złagodzeniem obrażeń ciała nie stanowią kosztów mobilności zawodowej. Nie są to wydatki na dojazdy między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy.

Dotyczy to również sytuacji, gdy uszczerbek na zdrowiu, którego usunięcie lub złagodzenie wymagało poniesienia wydatków, powstał podczas podróży służbowej między miejscem zamieszkania a pierwszym miejscem pracy. Wydatki na usunięcie lub złagodzenie obrażeń ciała nie są związane z pojazdem ani trasą.